Yönetici : Asaf Varol (avarol@firat.edu.tr)
Bildiri 1 : 14.00-14.30 1 Şubat 2001 Perşembe Mavi Salon
Uzaktan Eğitimde Akıllı Soru Sorma Makinesi
Rifat Çölkesen (rifat@colkesne.com), Turhan KARAGÜLER ve Gökhan SİLAHTAROĞLU
Bu bildiride, Internet hizmetlerine dayali uzaktan egitimde kullanilabilecek bir akilli soru sorma makinasinin mimarisi önerilmektedir; makinanin, islevsel olarak iki ana amaci vardir: ilki, ders süresince ögrencinin zayif oldugu konulari gözleme ve ders iceriklerini ona göre yayinlama, ikincisi ise, statik soru bankasindan ve dinamik olarak üretecegi sorulardan sinav yapilmasidir. Akilli soru mekanizmasi, iki acidan büyük yarar saglayacaktir: zaman ve zengin soru sorulmasi. Bu amacla, ögrenci, derse baslamadan önce soru sorma makinasina baglanarak ilgili dersle ilgili bilgi haritasini cikartilmasini ve kendisine, zayif oldugu konulara agirlik verilerek ögretilmesini isteyebilir; dersi en az birkez aldiktan sonra yeniden bilgi haritasini cikarttirarak gelişmesini görebilir. Uzaktan egitimde ders sonrasi sinav önemli bir konudur. İdealde, sorular oldukca cok sayida soru icerisinden ve tüm konulara agirlik verecek şekilde secilmeli ve sorulmalidir. Akilli soru sorma mekanizmasi, bu istegi bir ölcüde karşilayabilemktedir; sorular, statik soru bankasi ve dogrudan metin ve sekillerden dinamik olarak üretilen sorulardan olusmaktadir. Her sorunun 4 düzeyli bir agirligi vardir; ögrenci bir sinavda, kendisine gelen sorulara ve verdigi cevaplara göre 16 ile 64 arasida soruyla karsilasmakta ve basarili olup olmadigini ögrenebilmektedir. Basarisiz olan ögrencilere, bilgi haritasina ve sinavda verdigi cevaplara dayanarak raporlanan bir cikis verilebilmektedir. Bu calisma, mimari olarak ortaya koyulmus olup örnek bir ders üzerinde gerceklestirilmektedir. Akademik Bilişim 2001'de önerimizi meslektaşlarımızla paylaşmak ve sorularını almak isteriz; eminiz ki, çalışmamız daha da şekillenecektir.
Bildiri 2 : 14.30-15.00 1 Şubat 2001 Perşembe Mavi Salon
Uzaktan Eğitimde Problem Analiz Süreci (gereksinimlerin analizi), Öğretimi Geliştirme ve Sonuçların Değerlendirilmesi Yaklaşımı
İsmail İpek (iipek@bilkent.edu.tr)
Bilkent Üniversitesi
Ozet:
Uzaktan eğitim sürecinde yapılması gereken en önemli işlerden birisi öğretimin tasarımı ve geliştirilmesidir. Bu işlerin yapılabilmesi için gereksinimlerin-problem analizi ile işe başlamak gerekir. Bu analizler sistem düzeyinde, konular ve ders düzeyinde, öğretmen ve eleman yetiştirmek ve değerlendirmeler için sistem düzeyinde olabilir. Bu süreci iş ve görev analizleri, öğretimin analizi, hedeflerin saptanması, öğretimin nasıl verileceği yani öğretim stratejileri ve teknolojiler, öğretim materyalleri geliştirme ve değerlendirme aşamaları izler. Öğretim Sistemleri Tasarımı (ÖST) yaklaşımında, araştırma (researcher) ve uygulama (practitioner) düzeyinde etkinlik gösteren öğretim tasarımcılarının farklı görevleri vardır. Bu nedenle uzaktan eğitim çalışmalarında bu durumun farkında olmak gerekir.
Yeni uzaktan eğitim teknolojilerinin nasıl göründüğü ve kullanılığının ne gibi etkiler yaptığına girmeden önce bazı soruları yanıtlamak gereklidir. Bu sorular, uzaktan eğitimi kimlerin aldığı ve ne istediklerinin belirtilmesi, eğitim merkezleri arasında iletişimin nasıl sağlandığı, öğretimin etkililiğinden nasıl emin olabiliriz? ve bu eğitimin öğrencilerinin isteklerini karşılayıp karşılamadığını nasıl karar verebiliriz gibi sorulardır. Tüm bu soruların yanıtları, bu çalışma içinde Öğretim Sistemleri Tasarımı (ÖST) ve modelleri ışığında ve önerileri doğrultusunda irdelenerek aranacaktır. Bu nedenle zaman, zaman uzaktan öğretim teknolojilerine kısaca değinilerek, bilimsel yaklaşıma uygun yeni teknoloji uygulamaları tanıtılacaktır.
Bu çalışmada, öğretim tasarımı ve modelleri yaklaşımına uygun bir model geliştirilerek, problem analizi basamakları, öğretim tasarımı ve geliştirme ve gerekli görülen değerlendirme biçimlerine bu model de yer verilerek tartışılacaktır. Bunlara ilave olarak bazı kavram ve tanımlamalara yer verilerek bunların bilimsel çerçeve içinde doğru anlaşılmasına yardım edilecektir. Bu arada öğretim tasarımı ve öğretim teknolojisi bilim alanları olarak, birlikte ilişkilendirilerek kısaca tanımlanacaktır.
Kısaca belirtmek gerekirse, bu çalışma içinde seçilmiş bir öğretim tasarımı modeli (Seels ve Glasgow, 1991 ve 1998) yaklaşımları karşılaştırmalı olarak ve diğer öğretim sistemi yaklaşımları ile birleştirilerek, etkin bir model halinde uzaktan eğitim projesine katkıları tartışılacaktır. Bunun için bir model yaratılarak, verimli analiz yolları, öğretmenler için gereksinimlerin analizi, öğretimi geliştirmek için neler yapılacağı hem öğrenciler hem öğretmenler bakımından farklı düzeylerde ele alınacaktır. Seçilen modele yakın olarak geliştirilen materyalleri seçme ve değerlendirme yöntemi yanında bunların öğretim hizmetinde kullanımı grup-proje yönetimi yaklaşımı ile gözden geçirilecektir. Bunları sağlayıcı öğretim modelleri yardımı ile problemin doğası, problemin öncelikleri, beceriler ve bilgiler, tutumlar ve bunun nedenleri belirlenerek gereksinim analizi gerçekleştirilecektir.
Sonuç olarak, bu çalışma etkili bir öğretimi tasarımı sonucunda geliştirilen ders ve programların uzaktan eğitimi verimli ve etkin kılacak şekilde nasıl sunulabileceğini bir model etrafında sunmayı amaçlamaktadır. Bilimsel tanımlamalar ve yaklaşımlar ile yeni teknolojilerin etkileri ve bunların geliştirilerek hizmete sunulması da Öğretim Sistemleri Tasarımı (ÖST) ve modelleri ile gerçek ve gözle izlenebilir duruma getirilmeye çalışılacaktır.
Bildiri 3 : 15.00-15.30 1 Şubat 2001 Perşembe Mavi Salon
Bilgi Tabanlı Yönetim Sisteminde Kavramsal Modellemenin Önemi
Zeynep Altan (zaltan@istanbul.edu.tr)
Bildiri 2 : 16.30-17.00 1 Şubat 2001 Perşembe Mavi Salon
Düzenleyici Erk
Yurdakul Ceyhun ve Taner Arsan (zaltan@istanbul.edu.tr)
En son oluşturulan Telekomünikasyon Kurumu ile birlikte ülkemizde düzenleyici erk ya da regülasyon idaresi kavramı yeni bir boyut kazanmıştır. Intrernetin denetlenmesi tartışmaları ise sürüp gitmektedir. Başta OECD üyeleri olmak üzere, pek çok ülkede benzeri sorunlar yaşanmış ve başarılı sonuçlar alınmıştır. Oysa ülkemiz için böyler bir başarıdan söz etmek için oldukça zorlanırız. Bilgi teknolojilerinde gerek kullanıcı, gerek hizmet sunucu gerekse üretici olarak, düzenleyici erkten pek çok beklentimizin bulunması gerekmektedir. Teknolojideki gelişmeler bizi çoğu kez bilgisayar, telli ya da telsiz iletişimi ve radyo/TV yayını arasında bir ayrım yapamaz durumuna düşürmüştür. Dolayısı ile olması gereken düzenleyici erkin tüm bu hizmetler bütününü kapsayabilmeidir. Bu yazıda OECD ve Avrupa Birliği üye ülkelerindeki uygulamalar ve geleceğe dönük düşünceler irdelenmiş, ülkemizde yapılmak istenilenlerle karşılaştırılmıştır.